Borsa İstanbul hangi piyasayı işletir?

Özellikle organize pay piyasası ve ilgili ürünlerde merkezi rol oynar; detaylar resmi sitede yer alır.

TCMB verileri ne işe yarar?

Kur, faiz ve enflasyon istatistikleri makro bağlam için kullanılır; tek başına işlem sinyali değildir.

Simülasyondaki ürünler gerçek piyasayla aynı mı?

Liste ve kurallar uygulamaya göre değişir; gerçek sözleşme şartları ürün bazında okunmalıdır.

Kripto ile hisse aynı risk midir?

Hayır. Düzenleme, volatilite ve saklama riskleri farklıdır.

Piyasa Türleri | Kapalıçarşı

Hedefler

Pay piyasası, döviz ve emtia gibi ana piyasa türlerini tanıyacak, hangi kurumların hangi alanı düzenlediğine dair genel bir harita çıkaracaksınız. Simülasyonda gördüğünüz ürünleri gerçek piyasa sınıflarıyla eşleştirebileceksiniz.

Konu anlatımı

Pay (hisse) piyasası: Şirket paylarının alınıp satıldığı organize piyasadır. Türkiye’de Borsa İstanbul bu alanda merkezi rol oynar. Şirketler halka arz süreçleriyle paylarını işlem görecek şekilde sunabilir; detaylar SPK düzenlemelerine tabidir.

Döviz piyasası: Para birimlerinin birbirine karşı değerlendiği piyasadır. TCMB politika faizi ve kur istatistikleri makro bağlam için kullanılır. Bireysel kullanıcılar çoğunlukla banka kanallarıyla döviz alım-satımı yapar.

Emtia ve altın: Altın, petrol gibi ürünler emtia piyasalarında işlem görür. Altın fiyatı küresel referanslar ve kur ile ilişkilidir. Ürün yapısına göre fiziki, hesap veya borsa aracılığı erişim değişir.

Sabit getirili (borçlanma) araçları: Devlet veya şirket tahvilleri farklı risk ve getiri profiline sahiptir; bu akademi serisinde hisse ve döviz odaklı ilerliyoruz ancak portföy çeşitlendirmesinde ayrı sınıftır.

Kripto varlık piyasaları: Dijital platformlarda işlem görür; düzenleme ve risk profili geleneksel piyasalardan farklıdır. Resmi duyuruları takip etmek gerekir.

Piyasalar işlem saatleri, takas ve vergi kurallarıyla ayrılır. Simülasyon tek bir uygulama içinde birden fazla sınıfı birleştirebilir; gerçek hayatta kanal ve sözleşme şartları ürün bazında okunmalıdır.

Pay piyasasında ek kavramlar

Endeksler (örneğin BIST 100), sektör endeksleri ve işlem hacmi verileri piyasanın genel nabzını okumak için kullanılır; tek hisse seçiminin yerine geçmez. Halka arz sonrası likidite oluşumu zaman alabilir; eğitim materyallerinde bu süreç SPK düzenlemeleriyle anlatılır.

Döviz ve TCMB verisi

TCMB’nin yayınladığı gösterge ve efektif kurlar farklı amaçlarla kullanılır. Turizm ve ithalat maliyeti tartışmalarında hangi kurun referans alındığını bilmek finansal okuryazarlığın parçasıdır. Simülasyonda gördüğünüz USD/TRY satırı ile banka ekranındaki alış-satış fiyatı arasında spread olabilir.

Emtia ve hisse korelasyonu

Enerji fiyatları bazı hisse sektörlerini daha doğrudan etkileyebilir; altın ile reel faiz beklentileri ilişkisi makro derslerinde işlenir. Korelasyon sabit değildir; kriz dönemlerinde ilişkiler değişebilir.

Örnek

Portföyünüzde hem bir BIST endeks bileşeni hisse hem de USD/TRY kurunu takip eden bir satır olduğunu varsayın. TCMB’nin açıkladığı gösterge kur ile borsada işlem gören döviz tepkileri aynı gün paralel hareket etmeyebilir. Bu farkı not etmek, “tek haber her şeyi aynı yönde hareket ettirmez” dersini pekiştirir.

Eğitim amaçlı küçük pozisyonlarla her sınıfın günlük değişim aralığını bir hafta izleyin. Ortalama hareket büyüklüğü gelecek performansı tahmin etmez; yalnızca risk algınızı kalibre eder.

İkinci örnek: Aynı gün Borsa İstanbul’un kapanış özetini (genel yön) okuyun; simülasyon portföyünüzdeki hisse hareketi endeks ile uyumlu muydu not edin. Uyumsuzluk şirket özel haberini veya sektör farkını düşündürür; tek başına alım-satım sinyali değildir.

Önemli noktalar

Piyasa türleri farklı düzenleme ve risk taşır; karıştırmayın.
Borsa İstanbul pay piyasası işleyişi için resmi siteye başvurun.
TCMB verileri makro analiz için referanstır; tek başına işlem sinyali değildir.
Simülasyon kuralları gerçek piyasanın tüm detayını içermez.
Çeşitlendirme riski azaltabilir; kaybı ortadan kaldırmaz.

Konu anlatımı: likidite ve erişim kanalları

Pay piyasasında likidite hisse ve seans içi zamana göre değişir; işlem hacmi düşük paylarda emir gerçekleşmesi zorlaşabilir. Döviz tarafında majör pariteler genelde daha likit kabul edilir; yine de spread bankadan bankaya değişir. Altın erişimi fiziki, hesap veya borsa aracılığıyla sağlanabilir; her kanalın saklama ve işlem maliyeti farklıdır. Kripto varlıklarda platform seçimi ve saklama güvenliği ayrı bir risk katmanıdır. Simülasyon bu kanalları tek ekranda birleştirdiğinde, gerçek hayatta her sınıf için ayrı sözleşme okumanız gerektiğini hatırlayın. Finansal okuryazarlık, “hangi piyasa, hangi kurum, hangi risk” üçlüsünü netleştirmeyi gerektirir.

Alıştırmalar

TCMB sitesinden güncel bir kur tablosu açıp simülasyondaki kur satırını karşılaştırın.
Portföyünüzdeki varlıkları pay / döviz / emtia / kripto olarak etiketleyin.
Her sınıf için bir resmi kaynak linkini kaydedin (SPK, Borsa İstanbul, TCMB).
Bir hafta boyunca sadece gözlem modunda kalıp işlem sayınızı sıfır tutmayı deneyin.

Bu içerik finansal okuryazarlık amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım tavsiyesi değildir. Kapalıçarşı uygulamasındaki işlemler sanal para ile gerçekleştirilir.

Piyasa Türleri

Bu derste